 |
|
Şeyh Bedrettin
ŞEYH BEDRETTİN Edirne yakınlarında, bugünkü Yunanistan topraklarında bulunan Simavna kasabasında doğmuştur. Babası Selçuklu Sultanı II. İzzeddin Keykavusun torunu olduğu söylenen Abdülazizin oğlu İsrail, annesi ise Rum asıllı bir hristiyan iken müslüman olan Melek Hatundur. Babasının mesleği nedeniyle Simavna Kadısı Oğlu diye tanınmıştır. Edirnenin Osmanlılar tarafından alınmasından sonra ailesi ile buraya yerleşmiştir. Şeyh Bedreddin ilk tahsiline babasının yanında başladı. Daha sonraları Şahidi adlı bir hocadan ders aldı. Mevlana Yusuftan sarf ve nahiv okudu. Koca Efendi diye de bilinen Bursa Kadısı Şeyh Mahmud ile oğlu Musa Çelebinin I. Bayezidin refakatinde Edirneye gelmeleri üzerine, ileride astronomi ve matematik alanlarında büyük şöhret kazanacak olan Musa Çelebi ile birlikte Koca Efendiden ders almaya başladı; bu arada Mevlana Yusufun yanında fıkıh öğrenimine de devam etti. 6 ay sonra Musa Çelebi ve amcası Abdülmüminin oğlu Müeyyed ile birlikte 1 yıl süre ile Bursa Kaplıcaları Medresesinde yine Hoca Efendinin derslerini takip ettiler. Bu 3 öğrenci Bursadan Konyaya gittiler ve orada Mevlana Feyzullahtan mantık ve astronomi dersleri aldılar. 1 yıl sonra Musa Çelebi Semerkanta giderek Uluğ Beyin astronomi hocası olurken Bedreddin Simavi ve Müeyyed 1381de Şama gittiler. Fakat Veba salgını nedeniyle Küduse dönerek Mescid-i Aksada İbnül Askalaniden hadis okudular. Daha sonraları Türk Beyi Ali Keşmirinin himayesinde Kahireye gittiler. Ali Keşmeri verdiği yemekte yapılan ilmi sohbet sırasında orada bulunan Şah el-Mantıki, Bedreddin Simaviyi çok beğenmiş, bunun üzerine Bedreddin Simavi kendisinin en gözde öğrencisi olmuştur. 1383te Hac için Mekkeye giden Şah, Bedreddin Simaviyi de yanına alır. Sultan Berkuk, Bedreddinin başarısını öğrenmiş, bunun üzerine oğluna ders vermesi için kendisini saraya davet etmiştir. Bedreddin üç yıl bu görevde kalmıştır. Sultan Berkuk, hocası olan Ahlatlı Şeyh Seyyid Hüseyin ile Bedreddin Simavinin tartışmalardaki başarılarından memnun kalmış ve Bedreddini cariyelerinden Cazibe ile, Ahlatlı Hüseyini de onun kardeşi Meryem ile evlendirmiştir. Bu evlilik onun ilmi ve fikri hayatında bir dönüm noktası olmuş, baldızı Meryemle yaptığı tasavvufi sohbetler üzerine tasavvufun aleyhinde iken tavrını değiştirerek Ahlatlı Şeyh Hüseyine intisap etmiştir. Bir süre sonra hastalanan Bedreddin Simavi doğuya bir geziye çıktı. 1402-1403 yıllarında Tebrize giderek Timurun otağında İranlı alimlerle yaptığı tartışmalarda Timurun ilgisini çekmiştir. Daha sonra Kahireye geçen Bedreddin Simavi, Şeyhinin gözetiminde çilesini doldurdu ve onun ölümü üzerine şeyhlik makamına geçmiştir. Diğer şeyhlerle arası açılınca Edirneye dönmeye karar verdi. Filistin, Şam ve Halep üzerinden Konyaya geçmiştir. Daha sonra Tireye geçerek isyan hareketlerinin ileri gelenlerinden Börklüce Mustafa ile tanıştı. Daha sonraları İzmire geçti ve burada bir başka isyan hareketinin elebaşısı olan Torlak Kemal ile tanıştı. Şehzadeler mücadelesi sırasında Bayezidin oğullarından Musa Çelebinin kardeşi Süleyman Çelebi ile yaptığı savaş sonunda Edirneyi ele geçirmesi üzerine Şey Bedreddin kazaskerliğe tayin edildi ve aktif olarak siyasi hayata atıldı. Musa Çelebinin kardeşi Mehmed Çelebi karşısında yenik düşmesiyle 1413te Şey Bedreddin ailesi ile birlikte İznike sürgün edildi. Kendisine 1000 akçe maaş bağlandı fakat bu durumu kabulenmeyerek siyasi teşkilatlanmayı sağlamak üzere harekete geçti. Börklüce Mustafayı Aydın ve civarında propaganda faaliyetleri için görevlendirdi. Börklüce Aydın ve Karaburunda binlerce sempatizan topladı. Ancak onun bu faaliyetleri nedeniyle kendisinin sorumlu tutulacağından kaygılanan ve bu gelişmelerin isyan hareketi başlatma imkanı hazırladığını düşünen Şeyh, göz hapsinde olmasına rağmen muhtemelenen 1416da İznikten kaçmayı başarmış, Kastamonuya giderek İsfendiyar Beye sığınmıştır. Tatar iline ulaşmak niyetinde iken bu amacına ulaşamamıştır. Bunun üzerine Sinop Limanından bir gemiye binerek Rumeliye geçmiştir. Önce Zağra, oradan da Silistre, Dobruca ve Deliormana gitmiş ve buraya yerleşmiştir. Burada taraftarları oldukça hızlı bir şekilde artmıştır. Bu üç isyancının fitnelerini bilen Sultan Mehmed, Şeyhin üzerine büyük bir kuvvet göndermiştir. Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal bozguna uğratılmış, şeyhin adamları dağıtılarak, şeyh esir alınmıştır. Padişahın emriyle bir heyet kurularak şeyh yargılanmıştır. Bu heyet Şeyhin, malı ve ailesi korunmak şartıyla idamına karar vermiştir. Bu fetva üzerine Şeyh Bedreddin 1420de Serezde idam edilmiş ve burada defnedilmiştir. 1961de kemikleri, Sultan Mahmudun Divanyolundaki türbesi haziresine defnedilmiştir. Anahtar Kelimeler:Şeyh Bedrettin biyografisi,Şeyh Bedrettin hayatı,Şeyh Bedrettin özgeçmişi, Şeyh Bedrettin geçmişi |