 |
|
Hayriye MelekHayriye Melek Munç Büyük Kafkas sürgününde (1864) Kafkasya’nın Soçi yöresinden Anadoluya sürülen "Xuinge" adlı bir Vubıh ailesinin kızıdır. Babası Kasbolet Bey, 1877-78 Osmanlı Rus savaşına Çerkes gönüllü birlikleri içinde katılmış ve Balkanlar da Ruslara karşı savaşmıştı. 1896 yılında Manyasın Hacıosman (Huncehable) köyünde doğdu. İstanbulda "Notre Dame de Sion" Fransız lisesini bitirdi. Meşrutiyetin ilanından,sonra (1908), kadınlara yönelik olarak yayınlanan "Mehasin" (Güzellikler, 1908-1909), "Musavver Kadın" (1911) ve "Türk Yurdu" dergileri başta olmak üzere çeşitli dergi ve gazetelerde yazıları ve şiirleri yayınlandı. "Çerkes İttihad ve Teavün Cemiyeti"nin organı olarak İstanbulda Türkçe-Adigece yayınlanan "Qhuaze" (Rehber, 1911-1914) gazetesinde yazılar yazdı. Bu derneğin ve daha sonra kurulan "Şimali Kafkas Cemiyeti"nin sosyo-kültürel çalışmalarında görev aldı. Kafkas sürgünlerinin tarihinde özel bir yeri olan "Çerkes Kadınları Teavün Cemiyetinin (İstanbul, 1918-1922) kurucuları arasında bulunarak bu derneğin başkanlığını yaptı. Dernek organı olarak Türkçe-Adigece yayınlanan "Diyane" (1920) adlı derginin de başyazarıydı. Sürgündeki Kafkasyalıların sosyo-kültürel yaşamına önemli katkıları bulunan Yusuf izzet Paşa ile(1919), onun ölümünden sonra da Prof.Aytek Namitokla(1931) evlenmiş bulunan Hayriye Melek Hanımın, özellikle Prof.Namitokun ve onun çalışma arkadaşı Prof. George Dumezilin Kafkasoloji konusundaki çalışmalarına önemli yardım ve katkıları olmuştur. Türkçe ve Fransızca’dan başka Adige-Vubıh-Abhaz dillerini de biliyordu. Çerkeslerin ilk kadın yazarlarından biri, belki de birincisi sayılabilir. Kitap halinde yayınlandığını bildiğimiz iki eseri vardır: "Zühre-i Elem" (Elem Kızları, roman, İstanbul 1910), "Zeynep" (Roman; İstanbul 1926 )... Anahtar Kelimeler:Hayriye Melek biyografisi,Hayriye Melek hayatı,Hayriye Melek özgeçmişi, Hayriye Melek geçmişi |