 |
|
Haydar BammatKafkas Yurtseveri, devlet adamı, diplomat ve yazar.1890 yılında Dağıstan’ın Temirhan-Şura (Buynak) yöresinde bir Kumuk ailesinin çocuğu olarak doğdu. İslami öğrenim gördü ve Stavropol Lisesinde okudu. Hukuk öğrenimi gördüğü Petersburg Üniversitesi’nden 1912 yılında mezun oldu. Bazı memuriyetlerde ve Çarın Kafkasya Naibi’nin maiyet memurluğunda bulundu. Öğrencilik yıllarından başlayarak ulusal sorunlarla ilgilenmeye başladı. 1917 devriminden sonra Kafkasya’da başlayan devletleşme ve bağımsızlık hareketi içerisinde aktif rol aldı. Kuzey Kafkasya Cumhuriyetinin bağımsızlık deklarasyonunun yayınlanmasından sonra hükümette Dışişleri Bakanlığı’na getirildi (1918). Kuzey Kafkasya delegasyonunun üyesi olarak Osmanlı delegesi Rauf Beyle (Orbay) ve onun aracılığıyla Türkiye’deki Kafkas örgütleri ve onların liderleriyle görüşmeler yaptı. Osmanlı Devleti’nin Kuzey Kafkasya Cumhuriyetini tanıyarak onunla bir dostluk anlaşması imzalaması ve daha sonra da askeri yardımda bulunmasında etken oldu. Paris Barış Konferansında Kuzey Kafkasyayı temsil ve tanıtmak gayesiyle gönderilen delegasyonun da başkanlığını yaptı. Kuzey Kafkasyanın Bolşevik Rusya tarafından bütünüyle işgalinden sonra yurdunu terk etmek zorunda kaldı (1921). Önce Türkiyeye sonra da Fransaya giderek anayurdunun bağımsızlığı için çalışmalarını sürdürdü. 1925 yılında Afganistan kralı Nadir Şahın ricasıyla bu devletin vatandaşlığına geçti ve Afganistanın İsviçre Temsilcisi oldu. 1934-1939 yıllarında Parisde "Kavkaz" (Le Caucase-Kafkasya) ve "Zarya Kavkaza" (LAurore du CaucaseKafkasya Şafağı) dergilerini yayınladı. Rusça, Fransızca ve Türkçe dahil yedi dilde yayınlanan bu dergilerde Kafkasya, Kafkas diasporası, Kafkasya politikası ve dünya politikası ile ilgili çok sayıda makaleleri vardır. 1939da Berlinde "Lİndependance Caucasienne" (Fransızca, Kafkasya’nın Bağımsızlığı) dergisini de birkaç sayı yayınlamıştır. Bunun dışında Berlin ve Londra’da Almanca ve İngilizce yayınladığı almanaklar da bulunmaktadır. İslam kültürüyle ilgili bazı kitap ve yazılarında "George Rivoire" takma adını kullanmıştır. 31 Mart 1965de ölmüş olan Haydar Bammat, Parisdeki Bobigny İslam mezarlığında yatmaktadır. ESERLERİ Bazı eserleri: "Le probleme du Caucase" (Kafkasya Sorunu, Fransızca, Lausanne 1919), "The Caucasus Problem" (Aynı eserin İngilizcesi, Berne 1919), "Le Caucase et la revolution russe" (Kafkasya ve Rus Devrimi, Paris 1929), "La Position de la Turquie" (Türkiyenin Durumu, Montreux’de çıkan "Le Mois Suisse" in 52. sayısında (S. 3-51) yayınlanmıştır, Temmuz 1943), "Visages de lIslam" (Payot yayınevi tarafından Lausanne (1946) ve Parisde (1959) iki kez başılmıştır), "Mecali-el İslam" (Visages de lIslam adlı eserin Adil Zuayter tarafından yapılmış Arapça çevirisidir, Kahire 1956), "İslamiyetin Manevi ve Kültürel Değerleri" (Aynı eserin Bahadır Dülger tarafından yapılmış Türkçe çevrisi, İstanbul 1963), "Apport des musulmans a la civilisation" (Müslümanların Uygarlığa Katkıları, Cenevre 1962), "Muslim Contribution to civilization" (Aynı eserin İngilizcesi, Cenevre 1962), "Der Beitrag des İslams zum Kulturgut der Menscheit" (Aynı eserin Almancası, Cenevre 1962), "Davr-el muslimin fi binael-medeniyyet-el Gharbiyye" (Aynı eserin Arapçası, Cenevre 1962), "Garp Medeniyetinin Kuruluşunda Müslümanların rolü" (Aynı eserin Avni İlhanDr. A.M. Ömeri tarafından yapılmış Türkçe çevirisi, İstanbul 1966), "Le Caucase du Nord" (Kuzey Kafkasya, Academie Diplomatique Internationale tarafından yayımlanan Dictionnaire Diplomatique adlı eserde, Paris)... Anahtar Kelimeler:Haydar Bammat biyografisi,Haydar Bammat hayatı,Haydar Bammat özgeçmişi, Haydar Bammat geçmişi |